دیدارهای مکه
مقاله از انتقادها به ترجمان الاشواق و شرح ذخائر الاعلاق سخن می‌گوید. اقامت مکه از ۵۹۸ ق و رابطه با ابوشجاع اصفهانی و خواهر دانشمندش را شرح می‌دهد. نظام، دختر ابوشجاع، به عنوان شخصی دانش‌آموخته، فصیح و اهل دیانت معرفی می‌شود.
از شعر تا زندگی‌نامه
حاج یوسف بر پایهٔ قرائن غیرمستقیم احتمال ازدواج یا نامزدی با نظام را طرح می‌کند. یکی دانستن دخترِ گفت‌وگو، قرّةالعین، با نظام نیز بخشی از همین استدلال است؛ اینها سند صریح ازدواج نیستند. شرح، نام‌ها و تصویرها را با نسبت‌های معیّن معنوی می‌خواند. اشارهٔ شعری، توضیح آن و فرضیهٔ زندگی‌نامه‌ای سه نوع ادعا هستند. این درآمد تمایزشان را نگه می‌دارد و برای تفصیل به اصل عربی راه می‌برد.